LÊ BÁ DUY...


LÊ BÁ DUY 
 

PHAN THÀNH MINH  


Sinh năm 1955
Hiện sống và viết tại TP.Đà Lạt
 

   Tác phẩm đã xuất bản:

- Bến đợi

- The thắt môi trầm

- Hoàng hôn dịu dàng

- Hương đất

- Đàn bà.

- Những loài hoa đi cùng năm tháng.

- Vú núi.

      

Trong những năm gần đây trên văn đàn xuất hiện một cây bút trẻ viết rất khoẻ và in thơ rất đều đặn gây tiếng vang khá rộng trong lòng bạn đọc đó là nhà thơ Phan Thành Minh- một nhà kinh doanh ngành du lịch tại thành phố sương mù Đà Lạt. Tôi đã đọc và theo dõi 7 tập thơ của anh trong 4 năm liền (2003 đến 2006). Thú thật tôi kính nể chàng thi sĩ phố núi về sức lao động nghệ thuật và lòng đam mê thi ca của anh. Để thấm và cảm thơ anh tôi đã đọc và có viết 2 bài cảm nhận về 2 tập thơ " Đàn bà" in trên tuyển tập thơ văn trẻ ÁO TRẮNG số 103 và "Hương đất" in trên tuyển tập thơ văn trẻ TUỔI NGỌC số 5. Tôi nghĩ  chưa thể dừng lại sự đánh giá về cây bút trẻ này vì thơi gian vơi anh còn dài ta sẽ còn đón nhận nhiều tập thơ nữa nhưng dù sao anh cũng đã định hình phong cách rất rõ qua 7 tập thơ của anh. Trong tập sách này tôi xin trích lại hai bài cảm nhận của tôi đã in ở ÁO TRĂNG và TUÔI NGỌC đánh dấu một giai đoạn cảm nhận của tôi về hai tập thơ của anh.


•1.     ĐỌC   "HƯƠNG ĐẤT"

CỦA PHAN THÀNH MINH


      

Nhà thơ Chế Lan Viên đã từng viết "Khi ta ở chỉ là nơi ta ở- Khi ta đi đất bỗng hoá tâm hồn..." - Câu thơ dồn nén biết bao ân tình của nhà thơ tha thiết với quê hương- mảnh đất "chôn nhau cắt rốn" đã thấm sâu vào máu thịt con người. Càng da diết với quê hương càng sống càng chiêm nghiệm chúng ta mới hiểu sâu sắc ý thơ trên. Và thật hạnh phúc cho tôi hôm nay khi đón nhận từ trái tim thơ Phan Thành Minh chưng cất và dồn nén trong 80 bài thơ in thành tập "HƯƠNG ĐẤT" - NXB Văn nghệ TP Hồ Chí Minh- 2005).


           
Tôi đã từng đọc 4 tập thơ "Bến đợi" (2003) "The thắt môi trầm" (2003) "Hoàng hôn dịu dàng" (2004) "Đàn bà" (2005) của Phan Thành Minh và đến bây giờ là "Hương đất". Thú thật tôi chúc mừng cho anh! Anh đã có bước chuyển mình dài định hình một  phong cách riêng - rất Phan Thành Minh - khó mà lẫn lộn với phong cách của những nhà thơ khác mà trước nay tôi đã đọc.


           
Dần mở tập thơ những lời thủ thỉ ấm hơi thở của chàng thi sĩ tâm huyết với THƠ và ĐỜI đã truyền vào tôi một cảm xúc thật ấm nồng:

                       

                   Cõi ta thở từ trăm năm thi sĩ
                   Ta trở về từ độ chán sông trăng

Bút chăn thả nghìn câu thơ tri kỉ

Để nên em kết nghĩa kim bằng.      

   

         Đất là hình ảnh ẩn dụ để chỉ quê hương. "Đất là nơi ta ở" - nuôi ta lớn lên bồi đắp tâm hồn chúng ta. Ai đó đã từng nói "Người là hoa của đất Thơ là hoa của người" Mối quan hệ thật mật thiết và nói lên ý nghĩa vô cùng sâu sắc.  Trăn trở với đất sống cùng đất nhận ra hương vị của đất để rồi ngấm vào trái tim bật lên những câu thơ đằm thắm ân tình với đất quê là cả một quá trình trăn trở và lột xác đớn đau phận người.


           
Sinh ra ở miền Trung lập nghiệp và sinh sống ở Đà Lạt cảnh vật Đà Lạt đã đi vào thơ anh không chỉ hiện lên với những hình ảnh hoa Mimôsa rực rỡ rừng thông xanh biếc bạt ngàn.... Mà đã thẩm thấu trong anh những buồn vui cay đắng không thể xa lìa:

            "Đà Lạt ơi chưa xa đã nhớ

Cam Ly đau biệt khúc xa người

Thung lũng vắng tiếng ve buồn nức nở

Qua một chuyến đò tiếc một dòng trôi..."


                  (Đà Lạt chưa xa đã nhớ trang 5)


   
Đà Lạt thành phố sương mù thành phố của hoa của núi của tình yêu biết bao người dù có "mênh mông núi" vẫn mang nỗi niềm vui buồn trăn trở của người thơ ngay cả trong giấc chiêm bao Đà Lạt vẫn hiện lên với vẻ đẹp thơ mộng:

"Bầu ngực nõn căng phồng ngồ ngộ

Trăng nghiêng chiều lấp ló song thưa

Nước xuân trinh gội tóc ước thề

Núi hạnh phúc vầng đôi nhật nguyệt..."

(Chiêm bao Đà Lạt trang 96)


       Đọc "Hương đất" tôi nhận ra hương tình của tác giả với quê hương nơi tác giả sinh ra nơi tuổi thơ có nhiều kỷ niệm nơi có người mẹ kính yêu bên bếp lửa rơm với "nồi cá bống kho riềng thơm ngát" nơi có  "Bát cơm quê dẻo mềm hương đất/ Đỏ phù sa ngọt mát rau đồng..." (Giấc quê) để người con xa quê ấy khắc khoải nhớ quê thốt lên thành tiếng nói tri âm nghe thật xúc động:

"Úa gầy  ngọn cỏ triền đê

Phù sa nguồn cội tìm về cố hương

Giã từ phố núi ngàn sương

Hồn hoa biển mặn vấn vương thị thành...".

(Tiếng quê trang 46)


           
Nỗi nhớ quê nhà cứ lặp đi lặp lại trong những bài thơ viết về quê hương gắn với tuổi thơ nhưng sao nghe cay đắng xót xa chứ không ngọt ngào êm ả đơn điệu:

            "...Quê người bĩ cực thái lai

            Giọt yêu vắn giọt thương dài... biết đâu
                                               (Tiếng quê trang 46)


           
Hồn quê không chỉ trở về với ký ức tuổi thơ mà còn ở hiện tại gắn với nơi tác giả đang sống. Một đêm trong rừng nhà thơ nhận ra "hương cỏ lạ ngây ngây" nhận ra "tiếng đêm róc rách môi cười - Tiếng thu xào xạc lặng lời cỏ hoa...". Phải có một tâm hồn rộng mở và yêu sống hết mình người thi sĩ mới thuyết phục bạn đọc bằng những bài thơ thấm đẫm hồn người. Thơ Phan Thành Minh thuyết phục tôi bằng chất giọng riêng bằng cách biểu đạt cảm xúc riêng. Chẳng hạn:

"Điệu lý uốn cong cầu dải yếm

Mai ta về làm nắng quê ta

Để nghe tiếng mẹ hò thương mến

Sông vẫn làm dâu bến quê nhà..."                           
( Nắng quê trang 73)

   Trải lòng với quê để "thương nhớ riêng ta một khoảng trời" đủ thấy tác giả nặng tình với quê biết dường nào. Anh không chỉ nhớ quê mà còn nhận ra ý vị hương quê thoang thoảng trong đời.

     Đọc "Hương đất" ngoài tình cảm dành cho quê hương cả nơi sinh ra và nơi đang sinh sống ta còn bắt gặp tình cảm của anh dành cho người mẹ cho những người phụ nữ bất hạnh tình bạn bè thuỷ chung trước sau như một những kỷ niệm tuổi thơ của anh với con người và cuộc đời gắn với thiên nhiên và thời gian từng mùa Xuân Hạ Thu Đông. Đôi lúc anh nhận ra "Dung nhan mùa hạ" bắt gặp "Chúa Xuân" và "Xuân nhân thế" thỉnh thoảng "Nhớ Thu" tìm về kỷ niệm gửi "nhành tương tư" để rồi mùa đông về phố núi và nhận ra:

".. Phố núi chập chồng hư ảo

Hồn chuông quạnh khách trầm ngâm

Mẹ ơi quỳ vàng mấy độ

Bước đi... thương quá... ngập ngừng"

( Mùa đông phố núi trang 52)


    Phan Thành Minh đã diễn đạt khá thành công những cảm nhận sâu sắc của mình về thiên nhiên con người và cuộc sống. 80 bài thơ trong "Hương đất" được viết bằng nhiều thể loại nhưng cùng chung một giọng điệu diễn đạt. Hình như trong mạch cảm xúc của anh những từ ngữ chắt lọc mới mẻ đầy tính sáng tạo đã hoà vào mạch cảm xúc giúp anh viết nên những bài thơ giàu hình ảnh giàu cảm xúc mà thấm đẫm tình đời và tình người.  Có lẽ điều mà anh muốn dồn nén cảm xúc của mình qua tập thơ là tấm lòng của anh dành cho con người quê hương nơi anh sinh ra và đang sinh sống...

            Thơ là một nghệ thuật. Người đọc thơ muốn hiểu muốn cảm bài thơ phải thật sự đồng điệu với tác giả. Phải bắt được mạch của bài thơ mới thẩm thấu cái hay cái đẹp từng bài.  80 bài thơ trong tập "Hương đất" là cả một quá trình lao động sáng tạo nghệ thuật của tác giả không thể nói hết bằng mấy trang viết của người đọc bởi văn chương vốn vô cùng. Mỗi người có một cách cảm riêng của mình cũng như đường vào văn học có muôn ngàn lối khác nhau. Nhưng tôi tin "Hương đất" không chỉ thuyết phục tôi mà còn thuyết phục nhiều bạn đọc khác. Tôi nghĩ nếu bạn đọc khi đã đồng cảm cùng vui buồn với thơ anh cũng sẽ sẵn lòng chấp nhận nếu như còn bắt gặp trong tập thơ dăm bài còn thường tình vài câu còn viết vội...


    
Sau tất cả với tôi "HƯƠNG ĐẤT" của Phan Thành Minh là một tập thơ khá hay! Mong anh sẽ còn nhiều tập thơ ra mắt bạn đọc hay hơn thế!

        2. Người Đàn Bà

TRONG THƠ PHAN THÀNH MINH



PTM

  Cầm trên tay tập "Đàn bà"- tập thơ thứ 5 của nhà thơ Phan Thành Minh- do NXB Hội Nhà văn ấn hành năm 2005 tôi chợt nhớ đến hai câu thơ nổi tiếng trong Truyện Kiều của đại thi hào Nguyễn Du: " Đau đớn thay phận đàn bà/ Lời rằng bạc mệnh cũng là lời chung...". Có một chút gì đó nhoi nhói trong tim   cuốn hút tôi  đọc một mạch hết tập thơ.

     Lâu nay tôi có đọc thơ Phan Thành Minh trên Văn nghệ Trẻ Phụ Nữ Chủ Nhật đặc biệt là Áo Trắng... Tôi thấy cây bút mới xuất hiện trong những năm gần đây này có những nét riêng trong cách cảm cách nghĩ và có lối diễn đạt khác với những người thơ khác. Sau các tập thơ: Bến đợi (2003) The thắt môi trầm (2003) Hoàng Hôn Dịu dàng (2004) Hương đất (2005) và đến bây giờ là "Đàn bà" (2005) tôi thấy tập thơ này đằm hơn chất lượng bài có sự chọn lọc   ít hơn nhưng "Tinh"  hơn!


   
79 bài thơ như 79 bông hoa hướng về một đề tài chính là người phụ nữ. Hình ảnh người phụ nữ trong thơ Phan Thành Minh hiện lên khi cụ thể khi mơ hồ cứ vương vấn người đọc thuyết phục người đọc bằng sự mở toang nỗi đau thân phận người đàn bà bằng tình cảm trân trọng yêu  quí của tác giả đối với họ bằng lối diễn đạt rất riêng của anh.

     Đó là những người phụ nữ bước ra từ cuộc sống đời thường. Có khi tác giả trực tiếp gọi là mẹ (Hơn 16 bài gọi mẹ) có khi tác giả gọi người phụ nữ bằng chị bằng em...(kể cả hình ảnh người phụ nữ trong tranh thoắt ẩn thoắt hiện trong thơ anh). Khi thì tác giả dùng từ "đàn bà" để nói đến nỗi đau và thân phận của người phụ nữ trong xã hội nhất là xã hội cũ.


  
Trong tập thơ có hơn 25 lần tác giả dùng từ "đàn bà" xuyên suốt từ đầu đến cuối tập để nhấn mạnh thân phận người đàn bà cô đơn lẻ loi vất vả cực nhọc hy sinh cả cuộc đời mình cho chồng cho con cho những người thân yêu xung quanh và cho cả xã hội. Như người đàn bà quét rác những người mẹ người vợ có chồng liệt sĩ hoặc đi xa; Có khi là người đàn bà trong bức tranh đời thường nào đó mà bất chợt anh gặp trên chặng đường đời anh đi:

                  Người đàn bà đẩy cửa vào đêm

                  Sương buốt cao nguyên rừng se sắt lạnh

                  Ngọn gió vô tình mơn man vườn hạnh

                  Tôi nhoài người tìm hơi ấm bên kia...

                                                          ( Độc thoại đêm)

   Khát khao chờ đợi hạnh phúc là niềm vui lớn nhất trong đời của người phụ nữ Trời sinh ra người phụ nữ nhưng ít ban cho họ được sung sướng hơn người đàn ông. Có lẽ do phong tục người Á Đông? Có lẽ do tư tưởng trọng nam khinh nữ  vẫn còn? Hay do thiên chức trời ban cho phái yếu? Người đàn bà trong thơ anh còn xuất hiện ở nhiều phương diện khác: Người đàn bà gối lẻ chăn đơn tần tảo nắng mưa co ro trước vầng trăng úp mở cần mẫn với đêm mơn man vườn hạnh mặc nhận hồng nhan tất tả lo toan trở lại phút khôi nguyên hay  lặng lẽ gởi cho đời bao phát minh...  

  Người đàn bà có thể là một người phụ nữ trong xã hội cũng có thể là Người Mẹ Âu Cơ người mẹ sinh ra anh hay người mẹ quê hương... Trong số người phụ nữ anh trăn trở hình ảnh người mẹ- "Đấng sinh ra tôi" được tác giả đề cập nhiều nhất trong tập thơ có cuộc đời cực khổ vì bao lo toan lo cho chồng nuôi con ăn học thành tài đã đi qua thời xuân trẻ cô đơn chờ đợi người chồng trở về dồn thương nhớ chăm chút cho con cho công việc. Người phụ nữ ấy có mơ ước khát vọng bình thường như mọi người phụ nữ khác. Nhưng thời đại họ sống khác nhau. Thời chiến tranh người phụ nữ xa cách chồng một mình nuôi con đấu tranh với cái đói nghèo bệnh tật... người phụ nữ hi sinh thầm lặng hồng nhan dần úa tàn như bông hoa đến ngày héo rũ. Thân phận "cò vạc long đong" nhưng họ vẫn khát thèm hạnh phúc nơi người thân.

   Người phụ nữ trong thơ Phan Thành Minh xuất hiện luôn  gắn liền với thời đại với thiên nhiên với quê hương người thân và với tác giả... Họ đều có số phận cực khổ nhưng đức hy sinh cao cả. Số phận họ vọng vào lòng người đọc một nỗi niềm xót xa quặn thắt trong vòng xoay thời gian biến ảo khôn lường.

   Viết về người phụ nữ anh có hơn 25 lần dùng từ người đàn bà không phải vô tình mà là có dụng ý. Có lẽ anh muốn nhấn mạnh thân phận của người phụ nữ và gởi thông điệp đến người đọc. Rõ ràng ở "Đàn bà" ta nhận thấy tư tưởng tình cảm tác giả và ngược lại. Đó là những tình cảm đáng trân trọng đó cũng là tình cảm của người phụ nữ đẹp đẽ biểu hiện từ sự giản dị chân chất đời thường đáng để người thơ trăn trở tôn vinh ca ngợi.


   
Không thể diễn tả hết cái hay cái đẹp trong thơ anh viết về người mẹ bởi văn chương vốn là cái vô cùng. Có lẽ mỗi bạn đọc có cách hiểu cách cảm khác nhau nhưng đã đồng cảm và cùng vui buồn với tác giả sẽ thông cảm với anh khi có những điều mà lúc đọc ta chưa vừa ý với thơ anh.

   Đọc thơ anh tôi thật sự vui buồn xúc động trước những nỗi đau đời trước tấm lòng của những người mẹ người vợ người chị người em... Tất cả hướng đến tình người và tình đời với một tấm lòng bao la như đất trời quê hương. Đọc tập thơ "Đàn bà" của Phan Thành Minh tôi nghĩ đây là một tập thơ có nhiều bài đáng đọc. Cảm ơn tác giả đã cho tôi và bạn đọc bước vào thế giới nội tâm người phụ nữ qua cách nhìn cách cảm và cách biểu đạt của anh. Và xin được chia sẻ "Ly rượu nhân tình" như một sự tri âm của một người thơ Bình Định đến với thơ anh:

Anh đau " bút nghiệp thăng trầm"

Rượu tri âm ấm - lặng thầm nỗi đau.

Câu thơ  lang bạt ngàn sau

Phong trần một kiếp bể dâu phong trần.

                                    (Tri âm - L.B.D)

                                              Tuy Phước tháng 5.2005
(Trích  "Những gương mặt thi ca Việt Nam"-Tập 1 - Lê Bá Duy)

Viết bởi baduy 25 August 2008 23:23 | Chân dung văn học | Góp ý (8) | Đường dẫn cố định | Trackbacks (0) | Bản in



góp ý

| Chị | 25/08/2008 23:18 | Trả lời

Trong các tác phẩm của PTM chị thích nhất là Người đàn bà. Như Bá Duy đã viết :
"Đó là những người phụ nữ bước ra từ cuộc sống đời thường. Có khi tác giả trực tiếp gọi là mẹ (Hơn 16 bài gọi mẹ) có khi tác giả gọi người phụ nữ bằng chị bằng em...(kể cả hình ảnh người phụ nữ trong tranh thoắt ẩn thoắt hiện trong thơ anh). Khi thì tác giả dùng từ "đàn bà" để nói đến nỗi đau và thân phận của người phụ nữ trong xã hội nhất là xã hội cũ."
Người đàn bà của PTM chị cũng đã nhận ra được khuôn mặt phúc hậu cần cù chịu thương chịu khó của mẹ mình nhận ra gương mặt của chính mình ...

Bá Duy ơi! Em viết rất sắc sảo.

| Nguyễn Thanh Cao | 26/08/2008 05:31 | Trả lời

Tuy chưa có dịp được đọc tất những tác phẩm của Phan Thanh Minh - một nhà thơ của vùng đất Đà Lạt nhưng qua bài giới thiệu của Lê Bá Duy NTC nhận thấy anh là một nhà thơ có phong cách và bản sắc có cảm nhận đầy tinh tế về con người và cuộc sống. Cũng như Lê Bá Duy NTC tin rằng Phan Thanh Minh sẽ có nhiều thành công hơn nữa trong lĩnh vực này.

Chị NT kinh! | Bá Duy | 26/08/2008 05:32 | Trả lời

Chị NT vào "nhà" em sớm nhất ! Lại có cái hình thật đẹp!
Em thích mái tóc trong tranh của...?! Vui khỏe nghen chị!

| honglam | 26/08/2008 05:36 | Trả lời

NTC nhờ Lê Bá Duy sửa lại tên lại lỗi chính tả khi đánh máy về tên lót của PTM ( chữ Thành thiếu dấu sắc). Xin cảm ơn nhiều!

| Bá Duy | 26/08/2008 05:42 | Trả lời

Cảm ơn anh Nguyễn Thanh Cao chia sẻ cùng Duy ! Chúc anh ngày mới hạnh phúc!
LBD

Gửi Lê Bá Duy. | tranhoangvy. | 26/08/2008 07:58 | Trả lời

Lê Bá Duy viết về PTM khá tốt. Anh chờ hoài không thấy tập thơ của LBD gửi. Các anh em văn nghệ "tỉnh lẻ" cần phải liên kết lại đúng không? Chúc Duy luôn vui khỏe. Thân mến

Duy ơi.. | phanthanhminh | 26/08/2008 08:40 | Trả lời

Đúng là chàng trai đất võ Duy viết khỏe mà tài hoa
Thú thật lần đầu tiên mình đọc được những bài viết này
Xin chân thành cảm ơn Bá Duy trước đã
nhưng mình không dám nhận cái phần thưởng quá lớn mà Duy tặng đâu

Gửi Bá Duy. | tranhoangvy. | 26/08/2008 14:34 | Trả lời

Bá Duy ơi cái địa chỉ của anh nhắn tin "không dấu" sợ người ta dễ nhầm nên comment vào đây nhé:
Trần Hoàng Vy. Số nhà 184 tổ 33 ấp Đá Hàng xã Hiệp Thạnh huyện Gò Dầu tỉnh Tây Ninh.
( Anh xin nghỉ hưu sớm rồi nên không lấy địa chỉ cơ quan). Chúc vui.

phanthanhminh

Re: LÊ BÁ DUY...
namkts57 | 16/07/2009 23:27

Thưa anh Minh. Tối nay em vừa đọc CỔ TÍCH..EM và thật là thích. Thấy hình mới của anh lạ quá em vào Google tìm hiều thì biết anh cũng viết rất nhiều. Những bài thơ của anh đều rất lạ với em. Chúc anh luôn vui khỏe.
.
Hihiii
Duy làm mình thật sự trẻ..trong mơ

namkts57

Thưa anh Minh. Tối nay em vừa đọc CỔ TÍCH..EM và thật là thích. Thấy hình mới của anh lạ quá em vào Google tìm hiều thì biết anh cũng viết rất nhiều. Những bài thơ của anh đều rất lạ với em. Chúc anh luôn vui khỏe.