T.T.KH - NGƯỜI LÀ AI..? ( tiếp theo...)


( tt )





Đôi chim uyên đã gãy cánh nàng phải tức tốc lên xe hoa  về với người mà mình không hề yêu mến nhưng giàu sang và thế lực. Cái bí mật duy nhất cho mối tuyệt tình kia nàng nghĩ chỉ có tuyền đài mới là ngôi nhà chung cuối cùng cho một tâm hồn đau khổ như nàng cư trú nhưng oái ăm thay nàng vẫn sống vẫn phải sống trong mối tình hờ hững của người chồng tự ti bao quanh điều bí mật ấy là những ánh mắt nghi ngờ những tiếng thị phi...Cho đến một ngày truyện ngắn Hoa Ti gôn của Thanh Châu đăng trên Tiểu thuyết Thứ bảy đã vô tình làm rướm máu quả tim hoa vốn đã yên bề gia thất dạo nào. Ba năm đã qua ba năm trong nỗi buồn của một người vợ không được chồng yêu thương nhất mực : "Và một ngày kia tôi phải yêu / Cả chồng tôi nữa lúc đi theo... /...những cô áo đỏ sang nhà khác / Gió hỡi làm sao...lạnh rất nhiều ! " Trong hoàn cảnh ấy không thể trách người ta hoài vọng về một hình bóng xưa cũ nơi mà tình yêu yếu đuối mỏng manh của họ đang vẫy gọi trái tim hoa một lần nữa lại rướm máu ân tình...cho dù : " Tôi oán hờn anh mỗi phút giây / Tôi run sợ viết...bởi rồi đây / Nếu không yên được thì tôi chết / Đêm hỡi làm sao tối thế này ! " ...

         Quả là những lời tâm tình rất đáng thương làm sao.

         Có một điều khá đặc biệt trong ba bài thơ của T.T.KH là chữ thu và chữ nghiêm được tác giả sử dụng không theo một khuôn mẫu thông thường nào tác giả dùng hai từ này bằng cách nhấn mạnh đặt để vào câu thơ không cần tự nhiên hơi gượng ép như cố nhắc nhở ai đó đừng quên một kỷ niệm êm đềm xa xưa...:" Tôi sợ chiều thu phớt nắng mờ / chiều thu hoa đỏ rụng chiều thu "...

         Trở lại mối tình hoài niệm của hai người không biết chàng trai có người chị ruột hay người chị  thân thích nào không nhưng chắc chắn có người chị chỗ chàng ở trọ và chắc chắn là hai người đàn bà này đã rất thân nhau...Vì thương "em trai" mình đã bị người ta phụ rẫy nên đôi bạn nữ chí thân ấy cũng có lúc bằng mặt mà chẳng bằng lòng nên bài thơ ĐAN ÁO có thể đã được ra đời trong giai đoạn này nàng viết và gửi cho người chị của chàng để thanh minh này kia khác nọ ?

               " Chị ơi nếu chị đã yêu

               Đã từng lỡ hái ít nhiều đau thương

               Đã xa hẳn quãng đời hương

Đã đem lòng gửi gió sương mịt mùng

Hay chăng chị mỗi chiều đông

Đáng thương những kẻ có chồng như  em

Vẫn còn giá lạnh trong tim

Đan đi đan lại áo len cho chồng

Con chim ai nhốt trong lồng

Hạt mưa nó rụng bên sông bơ thờ

Lưng trời nổi tiếng tiêu sơ

Hay đâu gió đã sang bờ ly tan

Tháng ngày miễn cưỡng em đan

Kéo dài một chiếc áo lam cho chồng

Như con chim hót trong lồng

Tháng ngày than tiếc ánh hồng nơi nao

Ngoài trời hoa nắng xôn xao

Ai đem khoá hết chim vào lồng nghiêm

Ai đem lễ giáo giam em

Sống hờ hết kiếp trong duyên trái đời

Lòng em khổ lắm chị ơi

Trong bao ngờ vực với lời mỉa mai

Quang cảnh lạ tháng năm dài

Đêm đêm nằm tưởng ngày mai giật mình."

Khẩu khí của bài thơ này không thể là của Thâm Tâm được có nhiều người nhận định như vậy nhưng nếu ta rộng đường thêm cho những ý tưởng khác ta sẽ thấy nó có sự liên đới tới ba bài thơ kia.

        T.T.KH đã khẳng định :

Chỉ có ba người đã đọc riêng

Bài thơ "đan áo " của chồng em

Bài thơ đan áo nay rao bán

Cho khắp người đời thóc mách xem

                     ( Bài thơ cuối cùng )

Tuy không có một chữ thu nào trong bài thơ (đan áo ) này một điều không bình thường so với thơ T.T.KH chỉ với ba bài : Hai sắc hoa Ti gôn Bài thơ thứ nhất và Bài thơ cuối cùng tác giả đã dùng tới 12 chữ thu. Mùa thu trong thơ ca thường tượng trưng cho sự ly biệt mùa của những chiếc lá vàng tức tưởi lìa cành tuy là vắng bóng thu nhưng bù lại chữ nghiêm trong bài thơ này chắc chắn là khẩu khí của người trong cuộc rồi bởi lẽ trong hai bài thơ của T.T.KH thì đã có ba chữ nghiêm chia đều cho từng giai đoạn cảm tác của tác giả một buồng nghiêm ở bài thơ cuối cùng và hai trăng nghiêm chồng nghiêm ở bài thơ thứ nhất. Những cặp từ trăng nghiêm chồng nghiêm còn có thể hiểu được nhưng buồng nghiêm thì chẳng ai hiểu nổi bao giờ phải chăng đây là một ẩn từ chứa đựng nhiều u uất của T.T.KH ? : " Ngang trái đời hoa đã úa rồi / Từng mùa gió lạnh sắc hương rơi / Buồng nghiêm thờ thẫn hồn eo hẹp / Đi nhớ người không muốn nhớ lời...". Đó cũng là ý niệm chung cho từ lồng nghiêm trong Bài thơ đan áo quả thật cái lồng chim mà được tác giả nhân cách hoá thành lồng nghiêm thì rõ ràng có quá nhiều uẩn khúc giấu bên trong tứ thơ này...Từ nghiêm chính là mối dây liên kết bốn bài thơ lại với nhau. Tới đây ta có thể hình dung được là tuy bốn bài thơ đều ký tên T.T.KH nhưng thực chất chỉ có ba bài là con đẻ của nhân vật này còn bài thơ đan áo thì có âm hưởng rất ít của T.T.KH do từ chữ nghiêm mà ra như vậy phía sau cái bút danh T.T.KH là hai con người bằng xương bằng thịt hai tâm hồn này có lẽ đã từng có một thời đồng điệu yêu đương...và cũng vì cái từ nghiêm ấy mà hai con người tưởng chừng như son sắt kia  đã phải rứt ruột chia lìa...Giả định này cũng  có thể xảy ra lắm chứ ?

Cho đến một ngày người con trai cũng bị Hoa Ti gôn của Thanh Châu làm cho vết thương lòng yêu thương đã ngủ yên kia rỉ máu Hai sắc hoa Ti gôn viết bằng ngôn ngữ thơ được trau chuốt kỹ lưỡng nên mãi hai tháng sau bài thơ mới được trình làng. Hình ảnh " Đâu biết lần đi...một lỡ làng / Dưới trời gian khổ chết yêu đương / Người xa xăm quá tôi buồn lắm / Trong một ngày vui pháo nhuộm đường..." là hình ảnh của một chàng trai ly xứ mưu tìm một lối tiến thân còn khoảng không gian trong những câu thơ này không thể gán ghép hợp lý cho bất cứ hình bóng của một người con gái nào trong thời xa xưa như thế được. Con gái thì đi đâu..? mà lại đi dưới trời gian khổ ? Con gái thời xưa không thể mặc sức bươn chải như con gái bây giờ -" gái thời giữ việc trong nhà / khi thời canh cửi khi ra thêu thùa "- chỉ quanh quẩn bên mẹ cha cho tới ngày người ta mang xe cưới đến đón đi... Trở lại từ ngày 23-9 đến ngày 20-11-1937 hai bài thơ được trình làng trên Tiểu thuyết thứ bảy của T.T.KH đã gây xôn xao dư luận không ít. Và một cuộc tranh giành nàng T.T.KH  đã nổ ra dữ dội ai cũng thấy như mình có tâm sự gửi gắm trong câu chuyện này ai cũng thấy sắc hoa Ti gôn chính là sắc hoa kỷ niệm của chính tình mình nhất là những gia đình giàu sang thời ấy ai mà chẳng trồng hoa Ti Gôn trong vườn nhà phải chăng đây là mốt oách nhất thời đó ? Hai bài thơ đau đáu như thế đã ra đời mà người ta vẫn cứ dửng dưng cứ để mặc cho người thơ  thêm buồn rưng rức...Không đâu nàng đã trả lời chàng bằng bài thơ đan áo in trên báo Phụ nữ rất khảng khái kia rồi còn gì. Đó là lời khẳng định cuối cùng của người con gái tuy rất thương rất nhớ tình xưa nhưng ván đã đóng thuyền và tuy không yêu người mới nhưng đó là bổn phận đó là chồng...Và Bài thơ cuối cùng được T.T.KH mang vào thi đàn như để khép lại chuỗi tình thơ đầy nước mắt đau thương của mình...Nếu ta hoán đổi hai chủ ngữ trong bài thơ này là anh và em thì  T.T.KH đích thực là ai ta cũng đã đoán ra rồi. Có những lúc vì quá yêu người ta đâm ra giận dỗi giận dỗi cả chính mình người ta không ngần ngại mỉa mai cho bõ tức : "Đẹp gì một mảnh lòng tan vỡ / Đã bọc hoa tàn dấu xác xơ /  Tóc úa giết dần thời thiếu phụ / Thì ai trông ngóng chả nên chờ "nhưng có thật như vậy đâu vì có một người mãi ôm mộng yêu thương với một người mãi rưng rức tiếng lòng cho đến ngày nhắm mắt.

Người thơ tài hoa thường bạc mệnh phải chăng đây là qui luật khắc nghiệt của ông trời   nếu ta có công nghiệm lại những danh nhân tài hoa nhưng yểu mệnh  dưới bầu trời này thì cũng đâu đến nỗi quá ít...cũng đâu chỉ có một Thâm Tâm ! Chính vì thực tế ấy mà những người có vẻ là nhân vật chính trong cuộc tình bi thương này   dẫu ngót nghét bảy mươi năm đã qua nhưng chưa có ai đủ can đảm nhận mình là T.T.KH ? Lý do nào ngăn cản họ ? khi mà những người đầu gối tay ấp của họ không còn trên cõi đời và con cháu của họ nếu thực tế có mẹ có bà...là T.T.KH thì họ sẽ được  hãnh diện biết chừng nào ? Còn mối tình cay đắng nhưng rất thơ mộng kia có gì để phải xấu hổ để phải lặng im ? Tội nghiệp cho một người thơ tài hoa nhưng yểu mệnh đã mang theo mình nỗi u uất khôn nguôi...xuống tuyền đài để cho những câu thơ đa sắc đa hương kia mãi mãi chơi vơi nơi trần thế có ai thương giùm cho một Tuấn Trình thật cô đơn nhưng cao thượng : " Thôi em nhé từ đây anh cất bước / em yên lòng yên hưởng cuộc đời vui..." Vâng và Thâm Tâm - Tuấn Trình thú nhận : "...Chim muốn bay giữ cũng chẳng được nào" và chàng  còn ân hận một điều gì đó thêm chăng ? "Chiều nay lạnh có nhiều sương rơi quá / Nhưng lòng anh đã bình thản lại rồi / Hết đau buồn và cảm thấy sục sôi / Niềm uất hận của một thời lạc lối / Lấy nghệ thuật làm trò hề múa rối / Đem tài hoa cung phụng sóng mắt huyền / Để khẩn cầu xin một nụ cười duyên." Chỉ một nụ cười duyên không thôi ư chỉ một trò hề múa rối bằng nghệ thuật không thôi ư mà đã thành một nghi án văn học mấy ai biết mấy ai ngờ..? Để giờ đây chúng ta mãi chạy theo phỏng đoán mò mẫm làm sao người chết có thể đội mồ ngồi dậy đập nghi án vỗ ngực xưng tên ta đây là T.T.KH  bây giờ ?

         Để khép lại bài viết này tôi xin mượn những câu văn tài hoa của Thanh Châu viết trên Tiểu thuyết thứ bảy  mùa thu 1939 :" Tôi cầu mong chẳng bao giờ gặp mặt T.T.KH để được yêu thơ hơn. Và tôi lại có ý muốn lạ lùng này : đừng bao giờ người đàn bà ấy viết thêm một bài thơ nào nữa. Tôi chỉ sợ những bài thơ sau  sẽ làm bớt giá trị của bà đi. Arvers chỉ làm một bài thơ thôi nhưng tất cả những kẻ tuyệt vọng trong ái tình trên thế giới đều nhớ như chôn vào ruột bài thơ  tình tuyệt vọng " . Lời tiên tri của  nhà văn Thanh Châu trên đây đã hiển linh hiển linh như nhiều câu chuyện mà người ta cho là hoang tưởng như những nhà văn trên thế giới từng tiên đoán và người đời sau đã chiêm nghiệm không sai... Thâm Tâm hay T.T.KH trong trường hợp này là rất xứng đáng để cho nhiều người trong chúng ta chấp nhận  thành một dẫu rằng thiên hạ còn bao la và những câu hỏi nghiêm túc vẫn đang tiếp nối : T.T.KH - Người là ai ?

   Biết đến bao giờ người ta mới có câu trả lời thoả đáng cho câu hỏi này khi mà người trong cuộc - nếu còn sống - vẫn im lặng và người đã khuất thì mãi mãi là áng mây bay trên bầu trời thi ca diệu vợi nghìn trùng...Khêu sáng ngọn đèn đã không còn dầu là điều không thể mà ngồi tù mù dưới cái khoảng tối bất luận văn chương ấy thì cũng không yên ý nghĩ riêng tôi chỉ là một hạt cát nhỏ nhoi trong sa mạc mông mênh tri thức của bao người có thể sẽ làm rối thêm cái mớ bòng bong của nghi án vốn đã tốn nhiều giấy mực này.

Chỉ là sự cảm nhận của riêng mình tôi không có ý tranh luận hay đề cao ý tưởng này nọ cái mình đang nghĩ đang viết có khi thiên hạ đã nhận hết nhuận bút từ hồi nảo hồi nao xin tạ lỗi người khai hoá những con đường thênh thang phía trước..người sau có khi giẫm phải dấu giày. Mong sao những người đang nghiệm TTKH không chuyên bây giờ có chút thanh thản khi có lời đồng điệu từ một người viết và cảm nhận cũng không chuyên như tôi âu cũng là nghiệp đa mang khó tránh khỏi...


                                     -----oooOooo-----


Hai sắc hoa Ti gôn


Một mùa thu trước mỗi hoàng hôn

Nhặt cánh hoa rơi chẳng thấy buồn

Nhuộm ánh nắng tà qua mái tóc

Tôi chờ người đến với yêu thương...

Người ấy thường hay vuốt tóc tôi

Thở dài trong lúc thấy tôi vui

Bảo rằng : hoa dáng như tim vỡ

Anh sợ tình ta cũng vỡ thôi.

Thuở ấy nào tôi đã hiểu gì

Cánh hoa tan tác của sinh ly

Cho nên cười đáp : "màu hoa trắng

Là chút lòng trong chẳng biến suy "

Đâu biết lần đi một lỡ làng

Dưới trời gian khổ chết yêu thương

Người xa xăm quá tôi buồn lắm

Trong một ngày vui pháo nhuộm đường.

Từ đấy thu rồi thu lại thu

Lòng tôi còn giá đến bao giờ

Chồng tôi vẫn biết tôi thương nhớ

người ấy cho nên vẫn hững hờ.

Tôi vẫn đi bên cạnh cuộc đời

Ái ân lạt lẽo của chồng tôi

Mà từng thu từng thu chết

Vẫn giấu trong tim bóng một người

Buồn quá hôm nay xem tiểu thuyết

Thấy ai cũng ví cánh hoa xưa

Nhưng hồng tựa trái tim tan vỡ

Và đỏ như màu máu thắm phai.

Tôi nhớ lời người đã bảo tôi

Một mùa thu trước rất xa xôi

Đến nay tôi hiểu thì tôi đã

Làm lỡ tình duyên cũ mất rồi...

Tôi sợ chiều thu phớt nắng mờ

Chiều thu hoa đỏ rụng chiều thu

Gió về lạnh lẽo chân mây vắng

Người ấy ngang sông đứng ngóng đò

Nếu biết rằng tôi đã có chồng

Trời ơi ! người ấy có buồn không

Có thầm nghĩ đến loài hoa vỡ

Tựa trái tim phai tựa máu hồng ?


                    
                T.T.KH

                                             1937

             ( Tiểu thuyết thứ bảy ngày 23-9-1937 )


Bài thơ thứ nhất


       Thuở trước hồn tôi phơi phới quá

Lòng thơ nguyên vẹn một làn hương

Nhưng nhà nghệ sĩ từ đâu lại

Êm ái trao tôi một vết thương

Tai ác ngờ đâu gió lại qua

Làm kinh giấc mộng những ngày hoa

Thổi tan tâm điệu du dương trước

Và tiễn người đi bến cát xa.

Ở lại vườn Thanh có một mình

Tôi yêu gió rụng lúc tàn canh

Yêu trăng lặng lẽ rơi trên áo

Yêu bóng chim xa nắng lướt mành.

Và một ngày kia tôi phải yêu

Cả chồng tôi nữa lúc đi theo

Những cô áo đỏ sang nhà khác

Gió hỡi làm sao lạnh quá nhiều.

Từ đấy không mong không dám hẹn

Một lần gặp nữa dưới trăng nghiêm

Nhưng tôi vẫn chắc nơi trời lạ

Người ấy ghi lòng vẫn nhớ em...

Đang lúc lòng tôi muốn tạm yên

Bỗng ai mang lại cánh hoa tim

Cho tôi ép nốt dòng dư lệ

Nhỏ xuống thành thơ khóc chút duyên...

Đẹp gì một mảnh lòng tan vỡ

Đã bọc hoa tàn dấu xác xơ

Tóc úa giết dần thời thiếu phụ

Thì ai trông ngóng chả nên chờ.

Viết đoạn thơ đầu lo ngại quá

Vì tôi còn nhớ hẹn nhau xưa :

"Cố quên đi nhé câm mà nín

đừng thở than bằng những giọng thơ "

Tôi run sợ viết lặng im nghe

Tiếng lá thu khô xiết mặt hè

Như tiếng chân người len lén đến

Song đời nào dám gặp ai về

Tuy thế tôi tin vẫn có người

Thiết tha theo đuổi nữa than ôi

Biết đâu tôi một tâm hồn héo

Bên cạnh chồng nghiêm luống tuổi rồi.


       
                                          T.T.KH

                                                   1937

                            (Tiểu thuyết thứ bảy 20-11-1937 )


Bài thơ cuối cùng


       Anh hỡi tháng ngày xa quá nhỉ ?

Một mùa thu cũ một lòng đau

Ba năm ví biết anh còn nhớ

Em đã câm lời có nói đâu.

Đã lỡ thôi rồi chuyện biệt ly

Càng khơi càng thấy lụy từng khi

Trách ai mang cánh" Ti gôn" ấy

Mà viết tình em được ích gì ?

Chỉ có ba người đã đọc riêng

Bài thơ " đan áo " của chồng em

Bài thơ đan áo nay rao bán

Cho khắp người đời thóc mách xem

Là giết tình nhau đấy biết không

Dưới giàn hoa máu tiếng mưa rung

Giận anh em viết dòng dư lệ

Là chút dư hương điệu cuối cùng

Từ đây anh hãy bán thơ anh

Còn để yên tôi với một mình

Những cánh hoa lòng hừ đã ghét

Thì đem mà đổi lấy hư vinh.

Ngang trái đời hoa đã úa rồi

Từng mùa gió lạnh sắc hương rơi

Buồng nghiêm thờ thẩn hồn eo hẹp

Đi nhớ người không muốn nhớ lời

Tôi oán hờn anh mỗi phút giây

Tôi run sợ viết bởi rồi đây

Nếu không yên được thì tôi chết

Đêm hỡi làm sao tối thế này ?

Năm lại năm qua cứ muốn yên

Mà phương ngoài gió chẳng làm quên

Và người vỡ lỡ duyên thầm kín

Lại chính là anh anh của em.

Tôi biết làm sao được hỡi trời

Giận anh không nỡ nhớ không thôi

Mưa buồn mưa hắt trong lòng ướt

Sợ quá đi anh có một người...


                                      
    T.T.KH

                                        1938

          ( Tiểu thuyết thứ bảy - 30.10.1938 )